Hittestress -  juist méér groen en water

Help het wordt heet!

Onze zomers worden steeds warmer door klimaatverandering en daardoor krijgen we in de toekomst vaker te maken met hittegolven. Vaak gaat dat gepaard met hittestress. Dit heeft een grote impact op onze samenleving, van slapeloosheid tot ernstige gezondheidsproblemen en zelfs overlijden. Maar ook slechtere leer- en werkprestaties, slechtere luchtkwaliteit en een hoger energieverbruik. Er is een remedie tegen hittestress: Groen!

 

De zomer van 2019 telde maar liefst twee hittegolven. Door klimaatverandering zullen ze steeds vaker voorkomen en steeds langer duren. Hittegolven veroorzaken hittestress en dat heeft grote impact op onze samenleving. Hittestress is een aandoening veroorzaakt door langdurige extreme hitte, waarbij mensen en dieren hun warmte niet kwijt kunnen, wat zich uit in diverse klachten.

Een onderschat probleem

Van alle klimaatextremen is hitte de meest bedreigende. Dat stelt Gerard van der Steenhoven, directeur van het KNMI. Het is het meest onderbelichte onderwerp in relatie tot klimaatverandering, maar er vallen door hitte wel de meeste doden. Bij hittestress is de warmte op zijn minst oncomfortabel, wat leidt tot slaapverstoring en (daardoor) prikkelbaarheid, agressie, verminderde concentratie en leer- en werkprestaties. Bovendien zorgt de hitte voor een veel zwaardere belasting van de hart en bloedcirculatie, en dat kan zorgen voor serieuze gezondheidsklachten zoals uitdroging, huiduitslag, ademhalingsproblemen, beroertes en hartfalen. Kwetsbare mensen, zoals baby’s en ouderen, kunnen er zelfs aan overlijden. Tijdens de hittegolf van eind juli 2019, waarbij de hoogste temperaturen ooit werden gemeten in Nederland, stierven zo'n 400 mensen meer dan in een gemiddelde zomerweek.

Stedelijke gebieden als hitte-eilanden

Hittestress komt vaker voor in stedelijk dan in landelijk gebied. Steden bestaan namelijk voor een groot deel uit asfalt en beton, en dat zijn materialen die warmte vasthouden. Dit noemen we het hitte-eilandeffect. Dat wordt nog eens versterkt door de warmte die vrijkomt door bijvoorbeeld verkeer en airco’s die warmte afstaan aan de buitenlucht. Ten slotte is er in de stad minder wind, water en groen die zorgen voor verkoeling. Het verschil in temperatuur tussen landelijk en stedelijk gebied kan met gemak oplopen tot 7 graden.

De ernst van hittestress in de stad wordt dus niet alleen bepaald door de kracht van de zon, maar ook door de inrichting van de openbare ruimte. Hoe meer asfalt en beton, en hoe minder groen en water, hoe erger het hitte-eilandeffect. De oplossing ligt dan eigenlijk voor de hand: juist méér groen en water. Of minder asfalt en beton natuurlijk, maar dat is een stuk ingrijpender.

Koeling met groen-blauwe buffers

Bomen, struiken en gras hebben een verkoelend effect in bebouwd gebied. Groen absorbeert minder warmte dan verharding, geeft schaduw en zorgt voor verdamping, wat verkoelend werkt. Ook waterpartijen zorgen voor afkoeling. Tenminste: overdag. ’s Avonds houdt het water de warmte vast, waardoor het netto-effect minder groot is. Maar plaats er een fontein in, en dan verkoelt een waterpartij juist weer wel.

Diverse onderzoeken tonen aan dat vooral bomen een bijzondere rol vervullen bij het tegengaan van hittestress; een gezonde volwassen boom biedt net zoveel verkoeling als tien airco’s! Het type en de plaats van bomen ten opzichte van zon en wind is daarbij wel belangrijk, zo hebben loofbomen met grote kruinen het grootste effect.

Parken zijn ook erg belangrijk in het tegengaan van hittestress. In parken kan het wel twee graden koeler zijn dan in de rest van de stad en ze worden ook wel “cool island” genoemd. Daarnaast zijn parken een prettige plek om op zomerse dagen te verblijven en te recreëren, zeker voor mensen zonder eigen tuin.

Heeft u vragen over hittestress?

Met onze specifieke kennis op dit gebied binnen Donker Design adviseren we u hierin graag. Onze oplossingen gaan vaak verder dan de gebruikelijke scope van het project. Een duurzame en circulaire aanpak voert hierbij de boventoon. Wij inspireren mensen, bedrijven en instellingen hierin hetzelfde te doen.

 

Neem contact met ons op voor advies

Circl ABN AMRO - Koeling met groen-blauwe buffers
Martini Ziekenhuis - Een groene natuurlijke omgeving

Meer groen minder hitte

Bij de keuze van groen wordt traditioneel vooral gelet op wat we niét willen in het stedelijk gebied: geen wortelopdruk, geen vruchten, niet te breed, niet te hoog, niet te veel want anders hebben we minder parkeerplaatsen, en het onderhoud mag natuurlijk niet te veel kosten. Nu we steeds meer te maken krijgen met de gevolgen van klimaatverandering, is het noodzakelijk om groen te kiezen op basis van wat we wél willen: bomen die veel schaduw geven, bomen die veel verdampen (grote bladeren en afhangende takken) en ruime variatie in soorten zodat het groen op zo veel mogelijk manieren kan bijdragen aan een thermisch aangename buitenruimte. Wat we vooral ook nodig hebben, is méér groen. Tien procent meer boombedekking bijvoorbeeld levert een ruim drie graden lagere stralingstemperatuur op. En waar een bitumen dak in de brandende zon kan opwarmen tot 70 graden, wordt een groen dak dan niet warmer dan 32 graden.

Meervoudige baten

Natuurlijk gaan er kosten gepaard met zo’n nieuwe manier van groeninrichting in stedelijk gebied, maar het is een investering in een toekomstbestendig, klimaatadaptief stedelijk gebied die zich snel en ruim terugverdient in baten als meer thermisch comfort en (daardoor) minder slaapverstoring, minder agressie, minder concentratieverlies, minder(ernstige) gezondheidsklachten en zelfs minder doden.
Natuurlijk is het ene groen het andere niet.  Onder de loofbomen zijn er soorten die beter zijn dan andere. Een groenontwerper heeft diepgaande kennis over welke soorten op welke plek het best de gewenste effecten bereiken. Een goed ontworpen groenstructuur in de openbare ruimte heeft naast verkoeling ook andere positieve bijkomende effecten zoals afvang van fijnstof, opvang van wateroverlast, versterking van de biodiversiteit, verbetering van gezondheid en welzijn…. En hogere waarde van vastgoed.

Welke andere investering geeft zoveel (maatschappelijk) rendement?

Samenwerkingsverbanden

Daadkrachtig verandert Donker van een groenbedrijf naar een groen bedrijf. Dat ene, losse woordje ‘groen’ betekent steeds vaker duurzaam. 

Gerelateerde projecten

Elwin de Vink

Elwin vertelt u er graag meer over

Elwin de Vink
Hoofd Ontwerp & Visie

0515 41 73 25
Hoofdkwartier Sneek

Harste 5
8602 JX Sneek

Postadres

Postbus 145
8600 AC Sneek

Contact

0515 - 41 73 25
info@donkergroep.com

Volg ons