Baten van bomen

De grote hoeveelheid van asfalt, beton en steen in steden kleuren het straatbeeld grauw en grijs. Zet daar bomen bij en ze brengen de stad tot leven. Letterlijk. Ook kleuren ze het beeld met tinten groen, bruin, geel en rood. Al van oudsher worden in Nederland bomen ingezet als groene bakens langs belangrijke wegen, grachten en voor de markering van belangrijke plaatsen. Zo zijn ze beeldbepalend voor tientallen jaren en van groot belang voor een positieve beleving van de stad en een gezond leefklimaat. Bomen leven lang, overleven vaak meerdere generaties en hun waarde nu en voor de toekomst is van groot belang voor een leefbare stad. Daarom is verdienen bomen een plek in de lange termijnplanning van de openbare ruimte.

Bomen als kapitaal van de stad

De meeste oude steden en dorpen hebben vanuit de historie bomen langs belangrijke wegen, grachten en singels  en in parken. Vroeger hadden we al door dat een goede ruimtelijke inrichting van de stad niet kan zonder bomen en een robuuste groenstructuur. Bomen maken een stad leefbaar. Letterlijk want in de middeleeuwen werden langs de grachten bijvoorbeeld al lindebomen geplant om de stank van dit toen nog open riool te maskeren. De vele functies van gezonde, volwassen bomen maken ze tot een groot kapitaal voor de stad. Gezonde en volwassen bomen zijn watermanagers, hittedempers en luchtfilteraars. Ook zijn ze ecologisch onmisbaar voor alle andere stadsbewoners zoals vogels, insecten en stadszoogdieren. Bomen leveren hen namelijk voedsel, bescherming, nestgelegenheid en leefruimte. Bomen geven structuur aan de leefomgeving doordat ze historische plaatsen markeren, groene daken zijn van pleinen en staan in parken die als groene havens dienen in een drukke omgeving. Bomen bepalen de beleving van een stad en hebben een positief effect op de gezondheid van de stedelingen en bezoekers.

Al deze functies zijn nu al onbetaalbaar maar nog belangrijker in een toekomst met een veranderend klimaat met hittegolven, periodes van droogte en wateroverlast. Daarmee zijn bomen het kapitaal voor een leefbare stad.

Bomen als historische iconen

Historische bomen zijn iconen uit het verleden en geven herkenbaarheid en identiteit aan de leefomgeving. Dit wordt sterker naarmate de bomen er langer staan en dus ouder zijn. Historische bomen vertellen mensen verhalen en geven ze een goed gevoel. Zoals de Lijnbaanplataan uit 1851 te Rotterdam die het bombardement van 1940 heeft overleefd. Historische bomen bieden dus niet alleen veel praktische voordelen zoals koeling, opvang fijnstof, juist oude bomen bepalen onze beleving van de stad en ons gevoel hierbij.

Bomen zijn levende organismen die wel honderden jaren oud kunnen worden. Deze iconen uit het verleden vragen ruimte en een specifiek onderhoud om ze te beschermen en behouden voor een lang leven. Daarom verdienen bomen een plaats in de langetermijnplanning en beleid van de openbare ruimte. Hierdoor wordt hun plek, welzijn en waarde voor de stad beter geborgd.

Nieuwe bomen als iconen voor de toekomst
Gelukkig groeit de aandacht voor groen bij (her)inrichting van de stad vanuit het bewustzijn van klimaatverandering, biodiversiteit en leefbaarheid. Juist nu planten we de bakens voor de duurzame stad van de toekomst. Want alle bomen die je nu plant leveren niet alleen waarde nu maar vooral in de toekomst als de ze volgroeid zijn en in hun volle glorie het stadsbeeld bepalen.

Bomen moet je planten voor de volgende generatie. Dat is een behulpzaam uitgangspunt bij de planning en (her)inrichting van de openbare ruimte in de stad. Om dit uitgangspunt goed in de praktijk te brengen zijn er wel wat aandachtspunten. Het komt erop aan om de juiste soort bomen op de juiste plaats te planten. Zo  heeft elke soort boom andere eigenschappen en dat moet bij de omgeving passen. Loofbomen zoals eiken, lindes en beuken zijn bijvoorbeeld geschikt voor verkoeling en kunnen goed op drogere plekken staan. Deze bomen lenen zich dus bij uitstek voor plaatsen waar hittestress is, of in de toekomst verwacht wordt. 

Is de juiste soort bij de juiste plaats gematch? Dan is het ook belangrijk om te kijken naar de ruimte die de boom nodig heeft om gezond volwassen te worden. Dat is een uitdaging want ruimte is iets wat we in Nederland als schaars ervaren, zeker in onze steden! Maar de ruimte die je bomen geeft, verdien je terug met alles dat bomen leveren; verkoeling, wateropvang, schone lucht, biodiversiteit en stressreductie. Ten slotte is ook de spreiding van soorten in een gebied belangrijk. Een goede spreiding en variatie in boomsoorten is belangrijk voor de ondersteuning van biodiversiteit, dus  de andere stadsbewoners. Ook verlaagt dit het risico op ziekten en plagen, en dat is goed voor de kosten bij beheer en onderhoud. Als je naast historische bomen ook de nieuwe bomen een plek geeft in de langetermijnplanning van de openbare ruimte, dan borg je dat deze nieuwe bomen kunnen uitgroeien tot de bakens voor de toekomst.

Weet wat je plant voor nu èn voor de toekomst
Bomen kunnen lang leven, soms wel honderden jaren. Hun waarde voor de stad groeit met de jaren dat ze zich ontwikkelen van kleine spillen tot historische iconen. Wat er onze voorouders hebben geplant, bepaalt hoe we nu de stad beleven en hoe leefbaar onze omgeving is. En op deze wijze bepaalt wat we nu planten de beleving en de de leefbaarheid voor de generaties na ons.

 

Meer weten over de baten van bomen?
Met onze specifieke kennis op dit gebied binnen Donker Design adviseren we u hierin graag. Onze oplossingen gaan vaak verder dan de gebruikelijke scope van het project. Een duurzame en circulaire aanpak voert hierbij de boventoon. Wij inspireren mensen, bedrijven en instellingen hierin hetzelfde te doen.

 

Omhoog