Visual Daktuin

Daktuin

Pontkade, Amsterdam

  • Een ode aan de historie
  • Hergebruik van oude materialen
  • Stimuleren van de biodiversiteit

'Een ode aan de historie en een herinnering aan de functie die haar omgeving ooit had'

Project Pontkade - Een groene, industriële daktuin

Een omgevingsbestendig ontwerp

 

De Amsterdamse NDSM-werf is volop in ontwikkeling. De voormalige scheepswerf transformeert naar een multifunctioneel gebied met woningen, winkels, recreatieve plekken en bedrijven. Monumentale scheepsloodsen krijgen nieuwe functies. In opdracht van BMB ontwikkeling startte Donker Design in 2017 met het ontwerp van de daktuin voor de bewoners van de appartementen en penthouses in Pontkade. Inmiddels is de tuin aangelegd. Urban chic en omgevingsbestendig, met elementen die de rijke historie van het gebied in ere houden en beplanting die de ruige ligging van het gebied kan doorstaan.

 

Projectdata:

Een functionele herinnering aan de oude omgeving

Wie over de voormalig scheepswerf NDSM in Amsterdam loopt, waant zich in een reuzenwereld. Alles is enorm: loodsen, kranen, stellages. Schepen worden er al lang niet meer gebouwd. Nadat de werf in de jaren tachtig failliet ging, raakte het gebied in Amsterdam-Noord enorm in verval. Maar vandaag de dag leeft het terrein weer op.

 

Op NDSM-Oost is een bolwerk van creatievelingen, kunstenaars en antikrakers. Er  zijn mediabedrijven, horecabedrijven, een stadsstrand, het STRAAT museum en een festivalterrein. Op NDSM-West vindt je de Amsterdam Marina, Kraanspoor, ROC-Top, het hoofdkantoor van HEMA, een HEMA-winkel, diverse horeca, een medisch centrum én nieuwe woongebouwen.

 

De NDSM-werf is - zoals veel andere in vergetelheid geraakte gebieden - aan gentrificatie onderhevig. Amsterdam-Noord wordt sociaal, cultureel en economisch opgewaardeerd. NDSM is één van de belangrijke uitbreidingslocaties van de stad en culturele hotspot. Hoewel een deel van het voormalige ‘werf-gevoel’ behouden blijft, maakt een groter deel plaats voor nieuwe woningen, winkels en bedrijfspanden. Donker Design ontwierp voor één van de woontorens, Pontkade, een daktuin; een ode aan de historie en een herinnering aan de functie die haar omgeving ooit had.

Project Pontkade - Ontwerp, realisatie en beheer van een daktuin

Donker Groep denkt mee

 

Zoals kenmerkend voor onze manier van werken, sloot Donker Groep zich ook voor het project Pontkade al vroeg in het traject bij het bouwteam aan. Terwijl de aannemer en installateur nadachten over het gebouw, zat Donker Groep aan tafel om de samenwerking en uitvoering van de daktuin zo soepel mogelijk te laten verlopen. Hierdoor kwamen betrokken partners niet gaandeweg voor verrassingen te staan en sloot de realisatie vrijwel naadloos aan op het proces.

 

Een inventief ontwerp met circulaire oplossingen

‘De bovenmenselijke schaal van de NDSM-werf en de grootsheid van (de gebouwen op) het terrein waren de basis voor het ontwerp van de stoere daktuin’, vertelt Merlijn Hoenekamp, ontwerper van Donker Design. De rauwheid, het onvoltooide en industriële is de charme van het gebied en vormde de inspiratie voor het ontwerp. Ook de materialen die je op de werf tegenkomt, zijn erin verwerkt: staal, beton en robuust hout. Het zijn de elementen die horen bij de plek. ‘We vonden het niet zo goed passen om een hele nette tuin aan te leggen.’ 

 

In plaats van het ontwerp van het gebouw door te trekken, wordt de identiteit van de locatie herdacht. Donker Design gebruikte grote stellages om een schaalstap te maken tussen de werf, haar woongebouwen en de mens. Juist die onnatuurlijke elementen maken waarom deze tuin op de NDSM-werf hoort. ‘Zonder te musealiseren’, voegt Hoenekamp toe, want Donker Design heeft niet geprobeerd om de werf na te maken. Wel om iets nieuws te creëren met die passende, zo kenmerkende elementen. Nog een mooi voorbeeld zijn de drie robuuste picknicktafels van eigen ontwerp, die op een rails liggen en daardoor verrijdbaar zijn.

 

Oude materialen van het NDSM-terrein werden ook hergebruikt in de daktuin zoals bijvoorbeeld grote, vintage betonnen stelconplaten.. En daaraan zit een grappig verhaal vast. Vanwege hun mogelijk broze staat mogen oude stelconplaten niet gehesen worden, maar hijsen was de enige manier om ze in de daktuin - tevens binnentuin - te krijgen. De open containers die door Donker Design bedacht waren als bakken voor bomen in de tuin, kregen daardoor een dubbelfunctie: eerst als hijsbak voor de stelconplaten en daarna als plantenbak. Slim staaltje oplossingsgerichtheid!

'Hoewel we niet te kiezen hebben welke dieren afkomen op de tuin, kunnen we wel de juiste omstandigheden creëren'

Biodiversiteit in een versteende omgeving

Wat in menig tuin al snel bestempeld wordt als ongewenste plantengroei, is natuurlijke begroeiing op een industrieel terrein als de NDSM-werf. In de tuin bracht Donker Design daarom het gevoel van braakliggend terrein terug. ‘Als je een terrein braak laat liggen, krijg je allerlei interessante soorten planten en kruiden’, vertelt ontwerper Hoenekamp. Dat diende als basis voor de beplanting. Robuuste planten die tegen een stootje kunnen, want de wind zeilt er altijd over vanaf het water.

 

Ook door gebruik van grote bomen en heesters probeerde Donker Design het zo kenmerkende gevoel van ‘kleiner voelen dan de structuren om je heen’ terug te laten komen in de tuin. Daarvoor moest het ontwerp flink de hoogte in, zodat de bomen goed kunnen wortelen. Ook daarvoor gebruikte het team ruwe materialen, zoals damwandprofielen.

Juiste omstandigheden creëren

 

Ondanks de stedelijke omgeving wordt de daktuin van de Pontkade toch een oase van biodiversiteit. Door de gebruikte mix van planten en bomen vergrootte Donker Design de diersoorten die erop afkomen. Vlinderstruiken, teunisbloemen en grassen: natuurlijke vegetatie die niet tussen de tegels hoeft worden weggeplukt. Hoewel we niet te kiezen hebben welke dieren afkomen op de tuin, kan Donker Design wel de juiste omstandigheden creëren. Zij hebben hun best gedaan; nu is het aan de natuur om de NDSM-werf over te nemen en er zich te vestigen.

 

 

Project Pontkade - Een duurzaam ontwerp die de biodiversiteit stimuleert
Project Pontkade - Hergebruikte materialen in een industriële daktuin

Contact

Neem contact met ons op voor meer informatie.

 0515 41 73 25

 

Meer projecten

Klimaatadaptieve herinrichting stadspark

Clausplein, Eindhoven

 

Van een vrijwel volledig versteend plein met amper beplanting en extremen in temperatuur en wind naar een groene, duurzame plek waar je wil verblijven. In samenwerking met onder andere specialisten van de gemeente ontwierp en realiseerde een multidisciplinair projectteam een plein waar tegenwoordig wél gebruik van gemaakt wordt. 

 

 

 

Eerste circulaire daktuin van Nederland

Circl, Amsterdam

 

De eerste circulaire daktuin van Nederland is een plek om te werken en verblijven, waar planten en dieren een plek hebben en realiseer de tuin binnen de kaders van de circulaire economie.

 

Hoofdkwartier Sneek

Harste 5
8602 JX Sneek

Postadres

Postbus 145
8600 AC Sneek

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Volg ons