Sample 9
Anja Kanters uitgeroepen tot Greenfluencer 2019.

Groen en duurzaam tot in alle vezels

Anja Kanters is onlangs uitgeroepen tot Greenfluencer 2019. Donker Groep heeft duurzaamheid op alle fronten hoog in het vaandel, maar de prijs werd vooral uitgereikt vanwege de duurzame bedrijfsvoering zelf. Zo kunnen de medewerkers mede-eigenaar worden.

 

Nee, de naam Donker Groen duidt er niet op dat het bedrijf extreem duurzaam is, vertelt algemeen directeur Anja Kanters van het groenbedrijf. Donker verwijst naar Hessel Donker die in 1961 met een bakfiets en tuingereedschap een hoveniersbedrijf begon in Sneek. Eind jaren zeventig breidde het bedrijf voor het eerst uit met nieuwe vestigingen in de Noordoost- en Flevopolder en nu, bijna zestig jaar later, telt bedrijf 24 vestigingen en zo’n 850 werknemers. ,,En we heten sinds kort Donker Groep, waar Donker Groen naast Donker Design en Donker Interieur een onderdeel van is.”

 

Het interview vindt plaats op de dag dat Kanters te horen kreeg dat ze is uitgekozen tot Greenfluencer 2019. ,,Dat is natuurlijk leuk maar vooral omdat het me weer een podium geeft voor onze visie op duurzame bedrijfsvoering.” Het bedrijf had altijd wel wat met duurzaamheid, maar grote stappen zijn vooral de afgelopen vier jaar gemaakt. ,,Een hoveniersbedrijf werkt met groen. Wie met bomen, struiken en tuinaanleg aan de slag gaat is sowieso duurzaam bezig, al kun je natuurlijk ook daarbij keuzes maken die niet goed zijn voor de biodiversiteit. Maar een aantal jaren geleden zijn we gaan werken volgens de principes van the natural step. Daarbij kijk je welke stappen nodig zijn om je bedrijf te verduurzamen. En bij dat proces worden medewerkers nauw betrokken, zodat duurzaam werken als het ware in de vezels van het bedrijf gaat zitten.”

 

Schoon werken

De hoveniers van Donker Groep onderhouden heggen, gazons en struiken al bijna alleen nog met elektrische apparaten in plaats van met machines op benzine. En ze rijden op groengas of elektrisch. Het hoofdkantoor in Sneek is een oud pand, dat weliswaar zonnepanelen op het dak heeft liggen, maar nog wel een paar verduurzamingsslagen kan maken. ,,Dat staat nog in de planning.”

 

Ook hun klanten probeert Kanters over te halen voor de duurzaamste oplossingen te kiezen. ,,In onze ontwerpen proberen we zoveel mogelijk materialen te hergebruiken en het liefst biologische beplanting te gebruiken. Piepschuim, dat wordt gebruikt voor verhogingen bij tuinen maar van aardolie wordt gemaakt, hebben we vervangen door glasschuim. Een mooi licht restproduct van de glasindustrie dat werd weggegooid. In brokjesvorm is het een uitstekende vervanger van de kleikorrels in plantenbakken. Die hebben een behoorlijk grote CO2 voetafdruk. Maar wil een klant per se geen duurzame alternatieven of veel steen en weinig groen dan houdt het op. De klant heeft het laatste woord. Al zijn er natuurlijk grenzen. Het is nu volledig verboden, maar stel dat een klant uit kostenoverweging wil dat we gif gebruiken, dan houdt het voor ons op. Je wilt je personeel daar ook niet aan blootstellen.”

 

Een aparte uitdaging vormen de ‘grote dozen’ die de afgelopen jaren langs de snelwegen opduiken. ,,Die willen veel steen rond het gebouw vanwege de behoefte aan parkeerterrein. Het is de kunst om hen te verleiden toch zoveel mogelijk te vergroenen, met bijvoorbeeld groene daken of wanden. Daar zijn ze best toe bereid want ze zien ook dat groen mensen goed doet. Het besef van de waarde van groen gaat niet meer weg.”

 

Aanbod nog te beperkt

Soms dwingt ook de markt de Donker Groep tot minder duurzame keuzes. ,,Het aanbod van biologische planten en bomen is nog te beperkt. Niet alleen wat betreft soorten maar ook qua omvang. We hadden een paar jaar geleden met Circl een prachtig project op de Zuidas voor ABN Amro. Ze wilden een circulair paviljoen met een circulaire daktuin. En niet alleen medewerkers maar ook omwonenden mogen er gebruik van maken. Van inlands hout, oude tegels en frames van restfietsen van de gemeente Amsterdam maakten we bankjes. Ook het groen moest aan de hoogste duurzame eisen voldoen. Maar het aanbod was nog zo klein dat we de hele jaarvoorraad van de kweker hebben opgekocht.”

 

Die kweker klopte later bij Donker aan om zijn bedrijf uit te kunnen breiden. ,,Die stap betekende een groter risico voor hem. We zijn met branchegenoten om de tafel gaan zitten en hebben afspraken gemaakt zodat hij een gegarandeerde afzet kreeg. Zo kun je elkaar helpen en zorgen dat groenaanleg ook echt goed is voor de biodiversiteit. Want geloof me, er worden lavendelplanten verkocht die met zoveel chemicaliën worden gekweekt dat bijen er eerder aan doodgaan dan dat het de bijenstand goed doet.”

 

‘We proberen materialen te hergebruiken en biologische beplanting te gebruiken’

 

De gevolgen van de klimaatcrisis spelen binnen het bedrijf een steeds grotere rol. ,,We zitten nu midden in een project op het bedrijventerrein Euvelgunne in Groningen. Dat wordt helemaal heringericht met het oog op het veranderende klimaat met stortbuien en droge zomers. De waterafvoer is losgekoppeld van het riool. Regenwater wordt in ondergrondse vaten opgeslagen en ’s zomers gebruikt om het groen te onderhouden. Verder komen er wadi’s om water te bufferen. Wandelpaden met veel groen moeten medewerkers aanzetten meer te bewegen. Dat werkt echt. Je ziet het overal: waar leuke wandelpaadjes rond kantoor of fabriek zijn, trekken mensen er in de middagpauze op uit.”

 

De opwarming van de aarde heeft ook een ander gevolg. In het rustige winterseizoen is er niet alleen tijd voor bijscholingscursussen maar worden medewerkers ook ingezet voor gladheidsbestrijding. Maar door de milde winters van de afgelopen jaren is daar veel minder werk in. ,,Dat is wel een uitdaging voor ons. Door de warmere winters kunnen we wel langer het gewone groenwerk blijven doen. Maar er zitten nu door de warme wintermaanden wel méér mensen langer thuis. Binnen de cao is daar gelukkig wat flexibiliteit voor ingebouwd maar zo heeft elke bedrijfstak zijn problemen.”

 

Gezonder binnenklimaat

Een andere gunstige ontwikkeling die helpt om het personeel in de winter aan het werk te houden is de groeiende vraag naar vergroening van het interieur van panden. Dat kan prima in de wintermaanden. ,,Een groene omgeving zorgt niet alleen voor een gezonder binnenklimaat, het werkt ook ontspannend voor de bewoners. Natuurlijk ben ik gezien mijn bedrijf niet onbevooroordeeld, maar ik merk het aan de reacties die we krijgen. We hebben NHL Stenden in Leeuwarden niet alleen van een prachtige groene buitengevel voorzien, ook binnen zijn er groene wanden aangelegd en veel planten geplaatst. Dat kan de studieprestaties van de studenten positief beïnvloeden.”

 

Ondanks het seizoensgebonden karakter van het werk heeft Donker Groep bijna alle medewerkers in vaste dienst. ,,Mijn uitgangspunt is: als je je mensen goed behandelt, betaalt zich dat altijd terug. Op de piekmomenten nemen we wel uitzendkrachten aan, maar vast dienstverband is ons uitgangspunt. En bij overnames of outsourcing van diensten houden we het personeel aan.”

 

Problemen

Soms geeft dat wel eens problemen ,,We hadden van een organisatie de groenvoorziening met medewerkers overgenomen en lieten de mensen bedrijfskleding passen. ‘Regenkleding hoeven we niet’, was hun reactie. ‘Je denkt toch niet dat je met een beetje regen niet hoeft te werken?’, was ons antwoord. Maar zo was daar wel de arbeidscultuur. Op een ander project stond een keet met tv en een vetpan. Als het weer minder was, zaten de mannen de hele dag in die keet. Daar kwam bij ons snel een einde aan. Het was in het begin voor hen aanpassen, maar doordat ze bij ons meer afwisseling, vrijheid en verantwoordelijkheid krijgen zijn ze nu gelukkiger in hun werk dan voorheen.”

 

Hoewel de voorbeeldprojecten die Kanters noemt anders doen vermoeden wordt 40 procent van de 90 miljoen omzet gehaald uit overheidsopdrachten. ,,De meeste Friese gemeenten doen het groenbeheer zelf. Maar in de rest van Nederland is dat vaker uitbesteed. In mijn ogen een verstandige keuze. Goed groenonderhoud is een specialisme. Als het geen corebusiness is, heeft dat weerslag op de kwaliteit en efficiency.”

 

Donker Groep heeft het liefst zoveel mogelijk in eigen hand. ,,We hebben eigen tuinarchitecten en vormgevers. Die werken vanuit onze filosofie en zoeken dan ook oplossingen die daar in passen. Het is bovendien kostenbesparend. Externe bureaus inhuren maakt het duurder.” Omdat de rol van de creatieve groep binnen het bedrijf steeds belangrijker werd, was het logisch om Donker Groen om te dopen tot Donker Groep. ,,We zijn al lang geen hoveniersbedrijf meer. Onze ontwerp- en adviesrol wordt steeds breder en belangrijker.”

 

Creatief hergebruik

Behalve voor aanleg van tuinen en groenomgevingen, is de creatieve tak ook goed in het bedenken van hergebruik van materialen. ,,Bij een project van de NS bedachten ze dat de prullenbakken in de treinen die de NS kort daarvoor had laten vervangen, heel goed konden worden hergebruikt als plantenbakken voor een groenwand in het NS-kantoor. Zo hoefden er geen plastic bakjes te worden gekocht en hoefden de prullenbakken niet te worden weggegooid.”

 

Haar nominatie voor de brancheprijs Greenfluencer 2019 had Kanters overigens niet te danken aan de inzet voor duurzaamheid. Haar idee om de medewerkers de kans te geven certificaten van aandelen van het bedrijf te kopen, was aanleiding voor de nominatie. Door die stap loopt het bedrijf minder kans overgenomen te worden en heeft het meer toekomstmogelijkheden, hetgeen ook een vorm van duurzaamheid is. ,,Ik had dat idee al langer, maar de aandeelhouders, de nakomelingen van oprichter Hessel Donker, zagen daar geen heil in.”

 

Betrokken medewerkers

Nadat Kanters de aandeelhouders vorig jaar uitkocht heeft ze 75 procent van de aandelen in de vorm van certificaten aan de medewerkers aangeboden. Elk jaar hebben ze de mogelijkheid aandelen te kopen of te verkopen. In het eerste jaar werd 80 procent hiervan verkocht. ,,Door je medewerkers mede-eigenaar te maken voelen ze zich ook meer betrokken bij het bedrijf.”

 

Steenrijk zullen de aandeelhouders er niet van worden. ,,Ambachtelijke bedrijven als het onze hebben het lastiger dan handelsbedrijven of banken. Wij hebben beslist geen klagen maar de marges zijn kleiner en we moeten er harder voor werken. Maar dat vind ik een normalere zaak dan dat er bedrijven zijn die met grond- en geldspeculatie kapitalen binnenhalen.”

 

Dat zelfs bij Donker Groep duurzaam werken niet vanzelf gaat, merkt Kanters nu de duurzaamheidsmedewerker is vertrokken. ,,Je merkt dat door tijdgebrek de focus op duurzaamheid begint in te zakken. We hebben dan ook nu een vacature voor die functie. Want onze ambitieuze doelstelling blijft wel overeind.”

Hoofdkwartier Sneek

Harste 5
8602 JX Sneek

Postadres

Postbus 145
8600 AC Sneek

Volg ons