Groen in het onderwijs:
waarom een groene leeromgeving belangrijk is

NHL Stenden Hogeschool Leeuwarden (16)

Wat doet een groene leeromgeving met leerlingen en studenten? Gezondheidswetenschapper en onderzoeker Nicole van den Bogerd en divisieleider Manuela Grubešić van Donker Interieur spreken over de invloed van groen op stress, concentratie en de beleving van een leeromgeving. En over de vraag waarom vergroening, ondanks de groeiende aandacht ervoor, op veel scholen nog geen vanzelfsprekendheid is.

Daktuin de Passerelle

Waarom voelen leerlingen en studenten zich prettig in een groene omgeving?

“We voelen ons gewoon goed in een groene omgeving,” zegt Manuela Grubešić van Donker Interieur. “Mensen associëren groen van oudsher met overleven. Het is geen gedachte waar je bewust bij stilstaat, maar die oerdrang is nooit verdwenen. Ik weet nog goed hoe ik als kind uit twee middelbare scholen kon kiezen. Maar de school die voor de hand lag, dichtbij waar ik woonde, was zo’n kille stenen bunker dat ik meteen voelde: hier wil ik niet zijn. Dan maar zes jaar lang verder fietsen om in een fijn gebouw naar school te kunnen.” 

Dat herkent ook Nicole van den Bogerd, gezondheidswetenschapper en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam en Hogeschool Leiden, die onderzoek deed naar de meerwaarde van groen in het onderwijs: “Uit ons onderzoek blijkt dat studenten van zowel universiteiten, hogescholen en mbo’s als middelbare scholen consistent een hoger rapportcijfer geven aan studieruimtes met groen en natuur.”

Datzelfde geldt overigens ook voor leerlingen van basisscholen, weet Nicole: “Agnes van den Berg, hoogleraar natuurbeleving aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzocht samen met collega’s het effect van groene plantenwanden op basisscholen. Daaruit kwam naar voren dat kinderen de plantenwand een aanwinst vonden voor de klas: ze gaven hun klaslokaal een betere beoordeling en vonden de groene wand mooi, leuk en relaxed. Kinderen die les kregen in een lokaal met een groene wand leken zelfs iets beter te presteren op een taak die aandacht meet.” 

Planten in de klas:
wat zegt onderzoek?

Datzelfde geldt overigens ook voor leerlingen van basisscholen, weet Nicole: “Agnes van den Berg, hoogleraar natuurbeleving aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzocht samen met collega’s het effect van groene plantenwanden op basisscholen.

Daaruit kwam naar voren dat kinderen de plantenwand een aanwinst vonden voor de klas: ze gaven hun klaslokaal een betere beoordeling en vonden de groene wand mooi, leuk en relaxed. Kinderen die les kregen in een lokaal met een groene wand leken zelfs iets beter te presteren op een taak die aandacht meet.”
 

Podcast Natuurlijk!

Een innovatieve houten brug met groene daktuin, waterretentie én circulaire opbouw. de Passerelle bij station Zwolle is een opvallend stukje techniek, natuur en ontwerp in één.

Podcast Natuurlijk (6)

Kan groen stress bij leerlingen en studenten verminderen?

“Leren kan heel stressvol zijn,” vult Manuela aan. “Je bent als kind continu bezig met dingen die je nog niet beheerst. En ook als je er geen zin in hebt, zul je je die vaardigheden eigen moeten maken. Dat vraagt enorm veel energie. Groen in de klas kan helpen stress te verlagen, met alle positieve effecten die daaruit voortvloeien."

"Het is nog te vroeg om daar harde conclusies aan te verbinden, maar alles wijst erop dat het groen-effect uiteindelijk doorwerkt in betere schoolprestaties. Dan gaat het bijvoorbeeld ook om het effect van groen op het
binnenklimaat, al heeft dit nog wel wat voeten in de aarde. In het kort: met een paar planten in de klas ben je er niet. Wil je de luchtkwaliteit en de luchtvochtigheid meetbaar beïnvloeden, dan moet je echt denken in complete plantenwanden.” 

Daktuin de Passerelle

Wat zijn de voordelen van een groen schoolplein?

En hoe zit het met de natuur buiten het klaslokaal? Doen onderwijsinstellingen er goed aan de grijze stoeptegel in te ruilen voor een groen alternatief? Nicole: “Onze analyse van wetenschappelijke literatuur over groen in de buitenruimte van middelbare scholen, mbo-, hbo- en wo-instellingen suggereert dat de aanwezigheid van natuur leidt tot een hogere kwaliteit van leven onder studenten en ze sneller herstellen van stress.

Voor jongere kinderen is het effect waarschijnlijk groter omdat ze zich nog aan het ontwikkelen zijn. Waar een grijs schoolplein iedere dag hetzelfde is, zien kinderen het groene schoolplein veranderen met de seizoenen. Bomen krijgen en verliezen hun blad; bloemen bloeien; vogels komen en gaan; dat met je eigen ogen zien gebeuren is voor kinderen enorm leerzaam. 

Op dit moment zijn we bezig met het verzamelen van de wetenschappelijke literatuur over groene schoolpleinen en hieruit blijkt dat groene schoolpleinen kunnen bijdragen aan de fysieke, cognitieve, sociaal-emotionele en morele ontwikkeling van kinderen.” Manuela ziet nóg een belangrijk voordeel in het loslaten van beton: “Het is essentieel dat de generaties van morgen op een verantwoorde manier met de natuur leren omgaan. Met een groen schoolplein krijgen ze op een belangrijke leeftijd het goede voorbeeld.”
 

Waarom investeren onderwijsinstellingen nog niet massaal in groen?

Als je dat allemaal leest, zou je verwachten dat scholen en universiteiten inmiddels massaal inzetten op vergroening. Nicole constateert echter dat de praktijk nog weerbarstig is: “We hadden geen enkele moeite met het vinden van onderwijsinstellingen die wilden meewerken aan ons onderzoek. Maar het daadwerkelijk implementeren en investeren in groen lijkt vaak nog een stap te ver.”

Vergroening heeft daar om andere redenen geen prioriteit. Ongetwijfeld spelen de kosten daarbij toch een rol; terwijl ik denk dat je het naar binnen halen van natuur veel meer als een investering zou moeten zien. In leerprestaties, maar ook in het aantrekken van nieuwe studenten - een belangrijk thema nu het aantal mensen dat gaat studeren naar verwachting zal dalen.

Een veelzeggende ontwikkeling in het hoger onderwijs is dat studenten steeds vaker zélf op vergroening aandringen. Ze voelen zich betrokken bij klimaatverandering en zetten petities op om de druk op te voeren en hun studieomgeving te verbeteren."
 

De Fibonacci daktuin in Amsterdam
Elwin de vink biodiversiteit in nederland

Hulp nodig met binnengroen
voor het onderwijs?

Heb je advies nodig? Of wil je een vrijblijvende offerte voor interieurbeplanting?
Manuela Grubešić, helpt je graag verder!


Nederland 
in 2035.

Benieuwd hoe wij deze toekomst zien en welke stappen we vandaag al zetten
om daar te komen? Ontdek onze 2035-visie.

 

Ontdek onze 2035 visie
25012 DSV Stadsplein Web Gradient (3)