Natuurherstelverordening

Wat is het en hoe voldoe je eraan?

Hemmen III Sneek (6)

De Europese Natuurherstelverordening is in augustus 2024 van kracht geworden. Het is de eerste EU-wet die actief natuurherstel verplicht stelt. De wet is direct bindend voor overheden: Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten. Nederland hoeft hiervoor geen extra nationale wet te maken.

Donker Groep helpt gemeenten om die stap concreet te maken: van visie en groennorm tot inrichting, beheer en meetbare resultaten. 

Van wet naar uitvoering

We vertalen de Natuurherstelverordening naar concrete maatregelen voor jouw gemeente.

Meer biodiversiteit

We versterken ecosystemen met natuurinclusieve inrichting en ecologisch beheer.

Meetbaar natuurherstel

We maken de ontwikkeling van groen en biodiversiteit inzichtelijk en meetbaar.

De wet is onderdeel van de Europese Green Deal. Het doel is om de daling van biodiversiteit vóór 2030 te stoppen en om te buigen naar herstel. De ambities zijn duidelijk:

·         In 2030 is minimaal 20% van alle aangetaste ecosystemen in de EU hersteld.

·         In 2050 zijn alle ecosystemen die nu in slechte staat zijn hersteld.

De verordening gaat over natuurgebieden, bossen, zoet water, landbouwgebieden en steden. Voor gemeenten springen vooral drie onderdelen eruit.

ING Cedar 2025 (4)

1. Stedelijk groen en bomen

Artikel 8 richt zich op stedelijk groen en boomkronen. Tot eind 2030 mag het totaal aan groene ruimte in steden en de oppervlakte aan boomkronen niet afnemen ten opzichte van 2024. Vanaf 2031 moet dit juist groeien tot een nader te bepalen voldoende niveau.

Voor gemeenten betekent dit dat parken, plantsoenen, bomen en ander groen minimaal op peil blijven en daarna worden uitgebreid. Groenverlies door bouw of andere ingrepen vraagt om voorkomen, beperken of compenseren. De nul-eis geldt formeel voor Nederland als geheel, maar in de praktijk dragen alle gemeenten hieraan bij.

2. Bestuivende insecten

Artikel 10 gaat over wilde bijen, hommels, vlinders en andere bestuivers. In 2030 moet hun achteruitgang zijn gekeerd en omgezet in herstel. Daarna moet elke zes jaar een meetbare toename worden gerapporteerd. 

Dit vraagt om beheer en beleid dat bestuivers helpt. Denk aan bloemrijke parken en bermen, minder gebruik van pesticiden, inheemse beplanting en voldoende nestelplekken.

3. Landbouwnatuur

Artikel 11 stelt doelen voor agrarische gebieden. Er moeten meer weidevogels en vlinders komen, de bodemgezondheid moet verbeteren en het landschap moet gevarieerder worden met bijvoorbeeld hagen, bosjes en slootjes.

In veenweidegebieden wordt verwacht dat het grondwaterpeil wordt verhoogd om verdroging en bodemdaling te stoppen.
Dit vraagt om samenwerking met boeren, waterschappen en provincies. Natuurinclusieve landbouw wordt richting 2030 steeds meer de norm.

Resort Bad Boekelo (10)

Ook buiten beschermde natuurgebieden

De wet bevat daarnaast bepalingen over onder andere bossen, rivieren en kust. Ook geldt er een verslechteringsverbod. Overheden moeten verdere achteruitgang van natuur tegengaan. Dat betekent dat natuur ook bij ruimtelijke besluiten buiten beschermde natuurgebieden serieus wordt meegewogen.

De Natuurherstelverordening maakt natuurherstel een kerntaak van gemeenten. Groenverlies voorkomen, biodiversiteit verbeteren en natuur meenemen in beleid en uitvoering worden daarmee vaste onderdelen van gemeentelijk werk. Gemeenten moeten vóór eind 2030 resultaten laten zien en gegevens bijhouden voor rapportages via het Rijk aan de EU. Het nationale Natuurherstelplan volgt uiterlijk in 2027. De VNG ondersteunt gemeenten met informatie, factsheets en kennisnetwerken.

Waarom natuurherstel
nu prioriteit verdient

Natuur is de basis onder een gezonde en prettige leefomgeving. Het zorgt voor schone lucht, drinkbaar water, voedsel, verkoeling, biodiversiteit en ruimte om te wonen, werken en ontspannen. De achteruitgang van natuur raakt daardoor direct aan het dagelijks leven in je gemeente.

Minder groen betekent minder plek voor vogels, bijen en vlinders. Het maakt buurten warmer, vergroot de kans op wateroverlast en zet de gezondheid van inwoners onder druk. Ook economisch heeft natuurverlies gevolgen, zoals schade door droogte, minder bestuiving, hogere kosten door wateroverlast en ruimtelijke projecten die vastlopen door milieuproblemen.

Natuurherstel levert juist veel op. Een robuuste groene leefomgeving beschermt tegen hitte en wateroverlast, versterkt de biodiversiteit, draagt bij aan voedselzekerheid en maakt wijken gezonder en aantrekkelijker. Investeren in natuur is daarmee investeren in de toekomst van je gemeente.

Samen naar een groene, leefbare toekomst

De Natuurherstelverordening vraagt om keuzes, maar biedt vooral kansen. Door nu te werken aan natuurherstel voldoet je gemeente aan de wet én bouw je aan wijken die koeler, gezonder, groener en aantrekkelijker zijn.

Natuurherstel vraagt geen losse projecten, maar een vaste plek in beleid, ontwerp, aanleg, beheer en samenwerking.

Donker Groep helpt gemeenten om die stap concreet te maken: van visie en groennorm tot inrichting, beheer en meetbare resultaten. 

Tuinpad Van Mijn Vader 01


Nederland 
in 2035.

Benieuwd hoe wij deze toekomst zien en welke stappen we vandaag al zetten
om daar te komen? Ontdek onze 2035-visie.

 

Ontdek onze 2035 visie
25012 DSV Stadsplein Web Gradient (3)